Je beste vriendin ken je al vijftien jaar. Je weet wat ze drinkt als ze verdrietig is, ze kent je BSN-nummer uit haar hoofd en jullie appen elke dag. Toch zou niemand haar je partner noemen, want ze is "gewoon" een vriendin. Steeds meer mensen vinden die scheiding kunstmatig. Ze noemen hun beste vriend of vriendin openlijk hun levenspartner, zonder dat er ooit romantiek of seks bij komt kijken. Het heet een platonisch levenspartnerschap en het is een van de opvallendste relatietrends van dit moment.
Wat een platonisch levenspartnerschap precies is
De term komt van de Amerikaanse journalist Rhaina Cohen, die er een boek over schreef nadat ze zag hoeveel mensen hun leven eigenlijk om een vriendschap bouwen in plaats van om een liefdesrelatie. Een platonisch levenspartnerschap is een vriendschap waarin twee mensen dezelfde keuzes maken als een stel: samen een huis kopen, kinderen opvoeden, financiën delen, oud worden onder één dak. Het verschil met een gewone hechte vriendschap zit in de toewijding. Je kiest elkaar bewust als eerste aanspreekpunt in je leven, niet als leuke aanvulling naast een partner.
Dat klinkt nieuw, maar is het eigenlijk niet. Al eeuwen bestaan er verbonden tussen vrienden die net zo zwaar wogen als een huwelijk, van gezworen broederschappen in kloosters tot hechte vriendschappen die generaties overleefden. Wat wel nieuw is: mensen durven het nu hardop een relatie te noemen in plaats van het weg te moffelen als "toevallig samenwonen met een vriendin".
Waarom deze relatievorm nu opkomt
Een paar dingen versterken elkaar. Mensen trouwen later, de huizenmarkt dwingt mensen om creatiever te zijn over met wie ze samenwonen, en de dating-pool voelt voor veel singles ongelijk verdeeld. Daarnaast groeide tijdens en na de coronapandemie het besef dat één partner onmogelijk in alle emotionele behoeften kan voorzien. Vriendschap pakt dat gat op.
Ook in Nederland zie je die verschuiving terug. Uit cijfers van het CBS blijkt dat drie op de tien Nederlandse volwassenen geen vaste partner heeft, en dat één op de tien een latrelatie heeft in plaats van samenwonen. Vooral onder mensen onder de 25 en boven de 75 jaar is single zijn eerder norm dan uitzondering. Wil je meer weten over hoe Nederlanders relaties tegenwoordig anders vormgeven? Lees ook ons artikel over waarom steeds meer stellen bewust apart wonen. Bron: CBS.
Zo ziet het eruit in de praktijk
Twee vriendinnen in Florida noemden zichzelf na hun scheidingen platonisch levenspartner en kochten samen een huis. Ze grappen dat ze voor elkaar "de echtgenoot zijn die ze nooit hadden": iemand die de vuilnis buitenzet, meedenkt over grote beslissingen en er gewoon is. Op TikTok is de hashtag inmiddels miljoenen keren bekeken, met video's van vriendinnen die samen een hypotheek afsluiten of kinderen opvoeden zonder romantische partner in beeld.
Ook op kleinere schaal zie je het terug: twee collega's die samen een tussenwoning kopen omdat alleen wonen financieel niet haalbaar is, of vriendinnen die afspreken dat ze bij elkaar terechtkunnen voor grote medische beslissingen, net als een partner dat zou doen. Het gaat niet om een vervanging van romantiek, maar om een bewuste keuze voor wie centraal staat in je leven.
Voor wie dit wel en niet werkt
Filosofe Elizabeth Brake wijst erop dat niet iedereen evenveel baat heeft bij een romantische, seksuele relatie. Sommige mensen zijn aseksueel of aromantisch, anderen hebben na een moeilijke relatie simpelweg geen behoefte meer aan romantiek, maar wel aan een hechte band. Voor hen is een toegewijde vriendschap geen troostprijs, maar een bewuste, volwaardige keuze.
Het werkt minder goed als een van beide partijen stiekem toch op zoek is naar romantiek, of als je elkaar als vriendschap ziet gebruiken zodra er een serieuze relatie voorbijkomt. Net als bij een gewone relatie is duidelijkheid over verwachtingen essentieel. Wie zoekt naar manieren om het sociale en het romantische leven meer te laten overlappen, herkent trouwens ook iets van deze trend terug in dubbeldaten, waarover je meer leest in ons artikel over waarom dubbeldaten ineens overal opduikt.
Er zit ook een praktische kant aan die zelden wordt genoemd: juridisch en financieel loop je als vriendinnen tegen andere regels aan dan een getrouwd stel. Geen partneralimentatie, geen automatisch erfrecht, geen fiscaal partnerschap tenzij je daar zelf afspraken over vastlegt bij de notaris. Wie serieus overweegt om samen een huis te kopen of een gezin op te voeden als platonisch levenspartner, doet er dus goed aan om dezelfde juridische stappen te zetten die stellen ook nemen: een samenlevingscontract, duidelijke afspraken over eigendom en een testament waarin de ander expliciet wordt genoemd.
Wat dit betekent voor jouw vriendschappen
Je hoeft morgen niet meteen een huis te kopen met je beste vriendin om iets te leren van deze trend. Wel is het de moeite waard om na te denken over hoeveel gewicht je aan vriendschap toekent. Bel je je beste vriendin net zo makkelijk voor groot nieuws als je partner? Sta je voor haar klaar bij een ziekenhuisopname zoals een partner dat zou doen? Chronische eenzaamheid is volgens onderzoekers even schadelijk voor je gezondheid als dagelijks roken, en juist stevige vriendschappen blijken daar een sterke buffer tegen. Misschien hoeft niemand je vriendschap officieel "levenspartnerschap" te noemen, maar de erkenning dat vriendschap net zo diep en toegewijd mag zijn als liefde, dat mag best wat vaker.