Je kent vast wel iemand: een vriendin met een vaste relatie die toch nog haar eigen appartement aanhoudt, of een collega die al drie jaar samen is met haar vriend maar nooit heeft overwogen om te gaan samenwonen. Wat vroeger vooral een verhaal was over gescheiden zestigers die niet nog een keer hun leven wilden delen, blijkt inmiddels een trend die door alle leeftijden loopt. Steeds meer Nederlanders hebben een vaste relatie zonder samen onder een dak te wonen, en de cijfers van het CBS laten zien hoe snel dat gaat.
Wat een LAT relatie precies inhoudt
LAT staat voor living apart together: je hebt een serieuze relatie, maar je woont allebei op je eigen adres. Geen gedeelde hypotheek, geen gezamenlijke boodschappenlijst, wel een vaste partner. Het is geen tussenstation op weg naar samenwonen, maar voor veel mensen een bewuste, blijvende keuze. Toch verschilt de reden om voor deze vorm te kiezen enorm per levensfase, en dat is precies wat de nieuwe cijfers zo interessant maakt.
De cijfers liegen niet
Volgens het CBS had begin 2025 zo'n 10 procent van de Nederlandse volwassenen een LAT relatie, tegen 8 procent in 2013. Opvallend genoeg zijn het niet de zestigers die de lijst aanvoeren. Onder achttien tot vijfentwintigjarigen heeft 29 procent een partner op een ander adres, bij vrouwen in die leeftijdsgroep loopt dat zelfs op tot 33,7 procent. Bij vijfentwintig tot vijfendertigjarigen ligt het percentage op 13 procent. En de groep waar het allemaal mee begon, de zestigers? Daar steeg het aandeel vrouwen met een LAT relatie tussen 2014 en 2024 van 2 naar 4 procent, en bij mannen van 4,6 naar 6,1 procent.
Waarom twintigers en zestigers om heel andere redenen apart wonen
De cijfers zien er op het eerste gezicht uit als één grote trend, maar de motivatie erachter loopt sterk uiteen. Bij twintigers is apart wonen meestal geen statement, het is gewoon waar ze staan in het leven. Ze studeren nog, wonen nog bij hun ouders of hebben simpelweg de stap naar samenwonen nog niet gezet terwijl de relatie al wel serieus is. Bij zestigers ligt dat anders. Veel van hen zijn eerder getrouwd geweest of hebben lang samengewoond, en kiezen er na een scheiding bewust voor om die stap niet nog een keer te zetten. Ze willen hun eigen ritme, hun eigen financiën en hun eigen huis behouden, ook al voelt de relatie voor hen net zo serieus. Onder zestigers die alleen wonen heeft 13 procent van de vrouwen en 23 procent van de mannen een vaste partner buitenshuis, en hoger opgeleiden kiezen daar vaker voor dan mensen zonder diploma. Wil je weten hoe die behoefte aan autonomie ook op andere vlakken speelt? Lees ook ons artikel over de balans tussen moederschap en carrière, waarin dezelfde spanning tussen zelfstandigheid en samen een leven opbouwen terugkomt.
De voordelen die je zelf ook herkent
Wie ooit een tijdje apart heeft gewoond van een partner, snapt de aantrekkingskracht meteen. Je houdt je eigen sociale kring, je eigen gewoontes en je eigen plek om even niks te moeten. Er is geen discussie over wie de vaatwasser inruimt of wiens bank op de gang staat. En misschien wel het belangrijkste: je ziet elkaar omdat je dat wilt, niet omdat je toevallig in hetzelfde huis woont. Veel stellen die apart wonen zeggen dat hun afspraakjes daardoor net zo spannend blijven als in het begin van de relatie, iets waar de opkomst van dubbeldaten ook al aan raakte: mensen zoeken tegenwoordig bewust naar manieren om verliefdheid actief te houden in plaats van die vanzelf te laten verwateren.
De nadelen die minder vaak op tafel komen
Er kleven ook praktische bezwaren aan twee adressen aanhouden. In een tijd waarin de huur- en koopprijzen historisch hoog liggen, is twee keer woonlasten betalen voor veel stellen simpelweg geen optie, ook al zouden ze het liever anders willen. Reistijd tussen twee huizen kost tijd en energie die je niet meer aan elkaar besteedt. En hoewel niemand het hardop zegt, speelt er soms ook twijfel over de status van de relatie: als je na jaren nog steeds niet samenwoont, is de vraag wanneer, of ooit, die stap wel volgt. Dat gesprek voer je het beste vroeg en eerlijk, net zoals bij het onderhouden van intimiteit in een relatie draait het uiteindelijk om aandacht en communicatie, niet om de vierkante meters die je deelt.
Wat deze cijfers over de moderne relatie zeggen
Samenwonen is allang niet meer de vanzelfsprekende volgende stap die het voor je ouders misschien was. Voor twintigers is apart wonen vaak nog een kwestie van tijd, voor zestigers een bewuste levenskeuze, en ergens daartussenin ontstaat een groeiende groep dertigers en veertigers die zich afvraagt of een gedeeld adres eigenlijk wel nodig is om een serieuze relatie te hebben. Of je nu net begint met daten of al jaren een vaste partner hebt, het is de moeite waard om jezelf eens eerlijk af te vragen waarom je wel of niet samenwoont. Is het omdat je het allebei echt wilt, of omdat het nu eenmaal zo hoort? Dat antwoord zegt waarschijnlijk meer over je relatie dan het adres op je identiteitsbewijs.